Nghiên cứu giáo dục chỉ ra rằng, việc xây dựng mối quan hệ tích cực giữa thầy và trò là nền tảng cho một môi trường học đường an toàn và gắn kết. Thay vì tập trung vào các hình phạt, phương pháp tiếp cận chủ động này giúp học sinh phát triển kỹ năng xã hội, cảm xúc, từ đó giải quyết hiệu quả các vấn đề nội tại trong trường học, như Kiến Tạo Hạnh Phúc đã đề cập.
Một báo cáo gần đây chỉ ra rằng, giới chuyên môn giáo dục tin rằng chìa khóa để kỷ luật học đường hiệu quả nằm ở việc chủ động xây dựng mối quan hệ tích cực, thay vì áp dụng các biện pháp trừng phạt khi học sinh có hành vi sai trái. Khảo sát 300 giáo viên tại các trường công lập ở Thành phố New York cho thấy, vấn đề lớn nhất đe dọa an toàn trường học chính là sự thiếu hụt văn hóa gắn kết và mối quan hệ thầy trò, nhân viên – học sinh chưa bền chặt.
Nhiều nghiên cứu quan trọng khác cũng khẳng định niềm tin của giáo viên vào các phương pháp tiếp cận tích cực, đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển kỹ năng xã hội và cảm xúc cho học sinh, thay vì tập trung vào kỷ luật trừng phạt.
Phần lớn giáo viên tin rằng, các nhà giáo dục hoàn toàn có thể giải quyết hiệu quả những thách thức lớn đối với an toàn trường học, như hoạt động của các băng nhóm, tình trạng bạo lực học đường hay xung đột giữa các học sinh, thông qua việc xây dựng và củng cố các mối quan hệ tích cực trong môi trường học đường.
Chỉ dưới 45% giáo viên nhận thấy việc đình chỉ học có hiệu quả, trong khi có tới 80% giáo viên cho rằng các phương pháp như đào tạo quản lý lớp học, kỹ năng giải quyết xung đột, tư vấn hướng dẫn và hòa giải là những giải pháp hữu hiệu để cải thiện kỷ luật.
Tuy nhiên, làm thế nào để các giáo viên, những người luôn bận rộn và thường xuyên đối mặt với áp lực, có thể xây dựng được mối quan hệ bền chặt với học sinh và áp dụng hiệu quả các phương pháp giải quyết xung đột tích cực? Dưới đây là tổng hợp một số phương pháp kỷ luật hiệu quả được chia sẻ từ chính các nhà giáo dục.
Cần lưu ý rằng, đây chỉ là những gợi ý ban đầu. Mức độ hiệu quả của từng phương pháp sẽ phụ thuộc vào bối cảnh cụ thể của từng lớp học. Các chiến lược dù hiệu quả cũng không đảm bảo thành công tuyệt đối trong mọi tình huống. Do đó, giáo viên cần linh hoạt áp dụng các phương pháp này sao cho phù hợp với điều kiện lớp học và nhu cầu của từng học sinh.
1. Xây Dựng Quy Tắc Lớp Học Cùng Học Sinh Ngay Từ Đầu Năm
Việc dành thời gian xây dựng bộ quy tắc lớp học ngay từ đầu năm học là một bước đi quan trọng, có thể giúp ngăn ngừa tình trạng mất kiểm soát và hỗn loạn về sau. Các nhà giáo dục giàu kinh nghiệm khuyến khích việc cho học sinh tham gia tích cực vào quá trình này. Sự tham gia của học sinh không chỉ giúp các em hiểu rõ và tuân thủ quy tắc hơn mà còn góp phần tạo dựng một môi trường học tập tích cực, đề cao sự tôn trọng lẫn nhau ngay từ những ngày đầu tiên.
2. Bắt Đầu Tiết Học Bằng Hoạt Động “Check-in”
Chỉ với vài phút tương tác đầu giờ, giáo viên có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể. Giáo viên có thể đặt những câu hỏi mở như “Hôm nay con muốn học hỏi điều gì?” hoặc “Con cảm thấy thế nào về bài học hôm nay?”. Hoạt động này không chỉ giúp giáo viên nắm bắt tâm trạng và nhu cầu của học sinh mà còn là cơ hội để học sinh chia sẻ và cảm thấy được lắng nghe.
Liz Sullivan, đồng tác giả báo cáo “Teacher Talk” và giám đốc chương trình giáo dục tại National Economic and Social Rights Initiative, nhấn mạnh: “Đây là cơ hội để giáo viên, trong khi vẫn duy trì quyền kiểm soát lớp học, nhưng vẫn có thể trò chuyện thân thiết với học sinh. Khi check in nhu cầu hoặc cảm nhận của học sinh, hãy yêu cầu mỗi trẻ đưa ra một câu trả lời ngắn gọn. Đó là một cách để giao tiếp với chúng. Hãy làm cho trẻ cảm thấy bản thân chúng là một phần của quá trình tạo ra những điều tích cực trong lớp học”.
3. Duy Trì Sự Nhất Quán Trong Kỳ Vọng
Đây là một trong những thách thức lớn nhất trong việc quản lý lớp học. Điều quan trọng là toàn bộ đội ngũ giáo viên và nhân viên nhà trường cần phối hợp chặt chẽ để đảm bảo sự nhất quán trong các kỳ vọng và phương pháp kỷ luật áp dụng cho toàn trường.
Nancy Franklin, một nhà giáo dục kỳ cựu với hơn một thập kỷ kinh nghiệm và hiện đang hỗ trợ chính sách Hỗ trợ Hành vi Tích cực tại Học khu Los Angeles, chia sẻ: “Đôi khi, giáo viên, nhân viên vô tình tạo ra khoảng trống và sự thiếu nhất quán. Học sinh có thể nghĩ: ‘Nếu mình đến gặp giáo viên này, mình sẽ nhận được câu trả lời này, nhưng nếu đến gặp hiệu trưởng, mình sẽ có thể nhận được câu trả lời khác’. Nó giống như một đứa trẻ nhận được những câu trả lời khác nhau từ bố và mẹ”. Sự thiếu nhất quán này có thể khiến học sinh bối rối và khó tuân thủ quy tắc.
4. Tập Trung Củng Cố Hành Vi Tích Cực
Khi giáo viên tập trung vào việc củng cố và khen thưởng những hành vi đúng đắn, học sinh có xu hướng trở nên bình tĩnh và hợp tác hơn. Thay vì chỉ tập trung vào việc sửa lỗi, hãy cố gắng tìm kiếm ít nhất bốn điểm tích cực trong bất kỳ phản hồi nào bạn đưa ra cho học sinh.
Franklin cũng chỉ ra rằng, việc chỉ trích và sửa lỗi sai của học sinh là phương pháp giáo dục kém hiệu quả nhất. “Đó không phải là việc “Ôi, con đã làm sai rồi; đây mới là cách đúng”. Thay vào đó, học sinh cần cảm thấy tin tưởng và an toàn khi tương tác với giáo viên. Sự an toàn về mặt cảm xúc này là nền tảng quan trọng cho sức khỏe tinh thần và sự phát triển toàn diện của các em.
5. Tôn Trọng Phẩm Giá Của Học Sinh
Khi cần xử lý các hành vi chưa phù hợp của học sinh, các chuyên gia khuyên giáo viên nên tiếp cận vấn đề một cách nhẹ nhàng, bình tĩnh và kín đáo, tránh làm tình huống trở nên căng thẳng trước cả lớp.
Sally Lee, cựu giáo viên, đồng tác giả của “Teacher Talk” và giám đốc điều hành của tổ chức Teacher Unite tại New York, chia sẻ: “Một trường học an toàn là trường học có một cách tiếp cận kỷ luật tôn trọng nhân quyền và duy trì phẩm giá của học sinh. Một trường học mà học sinh và giáo viên không cảm thấy an toàn là môi trường sợ hãi. Và nơi có môi trường sợ hãi, sẽ có những kỳ vọng thấp về kỷ luật”. Việc tôn trọng phẩm giá học sinh giúp xây dựng lòng tin và tạo ra một môi trường học tập tích cực.
6. Đóng Vai Trò Trung Gian Thay Vì Buộc Tội
Khi một vấn đề xảy ra, thay vì đặt câu hỏi mang tính buộc tội như “Tại sao con lại lấy bút chì của bạn?”, giáo viên nên tiếp cận vấn đề một cách trung lập. Cách đặt câu hỏi này thường khiến học sinh có xu hướng phòng thủ và đưa ra những lý do đổ lỗi cho người khác.
Thay vào đó, hãy tập trung vào việc tìm hiểu sự việc đã diễn ra như thế nào, khuyến khích học sinh kể lại câu chuyện của mình một cách khách quan. Sau đó, đặt những câu hỏi gợi mở để học sinh suy ngẫm về cảm xúc của người khác, ví dụ: “Con nghĩ điều đó đã khiến bạn cảm thấy như thế nào?”. Cách tiếp cận này giúp học sinh phát triển sự đồng cảm và hiểu rõ hơn về tác động hành vi của mình.
7. Tìm Hiểu Nguyên Nhân Sâu Xa Của Hành Vi
Các nhà giáo dục khuyên rằng, giáo viên nên quan sát kỹ lưỡng hành vi của học sinh trong các hoạt động khác nhau. Ví dụ, liệu vấn đề chỉ xảy ra khi học sinh đang thực hiện bài tập toán hoặc đọc? Việc xác định thời điểm xảy ra hành vi không mong muốn có thể giúp giáo viên nhận diện được nguyên nhân gốc rễ của vấn đề.
Joseph Ryan, nhà nghiên cứu giáo dục đặc biệt tại Đại học Clemson, người có kinh nghiệm làm việc với trẻ em khuyết tật, giải thích: “Nếu đó là sự thiếu hụt kỹ năng, trẻ sẽ không biết cách cư xử thế nào. Nhưng cũng có trẻ biết mình phải làm gì nhưng lại không làm, lúc này trẻ cần động lực để thực hiện nhiệm vụ”. Việc phân biệt giữa thiếu kỹ năng và thiếu động lực là rất quan trọng để có thể đưa ra sự hỗ trợ phù hợp.
8. Thành Lập “Nhóm Giải Quyết Xung Đột”
Tại trường trung học Vanguard, New York, một giáo viên đã tiên phong thành lập “Nhóm Giải Quyết Xung Đột” gồm cả giáo viên và học sinh. Nhóm này đóng vai trò thay thế các hình phạt truyền thống đối với những sai phạm nghiêm trọng. Thay vì đưa học sinh vi phạm lên văn phòng hiệu trưởng hoặc đe dọa đình chỉ học, giáo viên sẽ mời các em trình bày câu chuyện của mình trước Nhóm.
Khi được Nhóm triệu tập, học sinh sẽ được đặt những câu hỏi xoay quanh sự việc, như “Chuyện gì đã xảy ra?”, “Những ai đã bị ảnh hưởng?” và quan trọng nhất là “Bây giờ bạn cần làm gì để khắc phục những tổn hại đã gây ra?”. Phương pháp này khuyến khích học sinh chịu trách nhiệm về hành động của mình và tìm cách sửa chữa lỗi lầm.
Nguồn: How to Develop Positive Classroom Management. Edutopia
Để khám phá sâu hơn về các phương pháp kỷ luật tích cực và cách áp dụng hiệu quả trong lớp học, hãy cùng tìm hiểu thêm trong chuyên mục Blog của chúng tôi.